BÀI TUYÊN TRUYỀN Phòng bệnh dịch tả lợn châu Phi

I. Dịch tả lợn châu Phi là gì và mức độ nguy hiểm của bệnh?

Dịch tả lợn châu Phi, hay còn gọi là Pestis African Suum (PAS), là một bệnh truyền nhiễm đại lưu hành, cực kỳ nguy hiểm do một loại virus chứa ADN thuộc nhóm Myxovirus hoặc họ Asfarviridae gây ra.

Bệnh có đặc tính lây lan nhanh chóng và tỷ lệ chết cao, có thể lên tới 100% đối với lợn mắc bệnh ở thể quá cấp tính. Virus gây bệnh có sức đề kháng rất cao, có thể tồn tại lâu trong môi trường (3-6 tháng ở nhiệt độ thường), trong thịt lợn đông lạnh, thức ăn thừa, chuồng trại và các sản phẩm thịt lợn chưa nấu chín.

Một điểm quan trọng bà con cần lưu ý là: Bệnh Dịch tả lợn châu Phi không lây sang người và không trực tiếp đe dọa sức khỏe con người. Tuy nhiên, nó gây ra thiệt hại kinh tế rất lớn cho người chăn nuôi và toàn ngành chăn nuôi.

II. Cách nhận biết lợn mắc bệnh Dịch tả lợn châu Phi

Thời gian ủ bệnh của Dịch tả lợn châu Phi thường kéo dài từ 3 đến 15 ngày, riêng thể cấp tính thường ủ bệnh từ 3-4 ngày. Bà con cần đặc biệt chú ý các triệu chứng sau:

• Thể quá cấp tính: Lợn thường chết một cách nhanh chóng mà không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng rõ ràng, hoặc có thể sốt cao và nằm ủ rũ trước khi chết. Xác chết thường cứng rất nhanh.

• Thể cấp tính:

    ◦ Lợn sốt cao đột ngột từ 40.5 - 42°C và sốt kéo dài.

    ◦ Các vùng da mỏng như tai, ngực, bụng, bẹn, đuôi, cẳng chân chuyển sang màu xanh tím hoặc đỏ.

    ◦ Lợn thường lười vận động, nằm chồng đống, biếng ăn hoặc bỏ ăn hoàn toàn.

    ◦ Một số triệu chứng khác bao gồm đi lại bất thường, khó thở, ho, nôn mửa, tiêu chảy hoặc táo bón (có thể lẫn máu), mũi có bọt lẫn máu, và các biểu hiện thần kinh. Lợn mang thai có thể bị sảy thai. Lợn chết trong vòng 7-14 ngày.

• Thể á cấp và mạn tính: Biểu hiện bệnh nhẹ hơn nhưng kéo dài, lợn có thể sụt cân, sốt nhẹ hoặc sốt thất thường, ho, khó thở, viêm khớp, sảy thai. Đáng lưu ý là những con lợn khỏi bệnh ở thể này vẫn mang virus suốt đời và trở thành nguồn lây nhiễm bệnh nguy hiểm.

III. Con đường lây truyền bệnh

Virus Dịch tả lợn châu Phi lây lan rất phức tạp, chủ yếu qua các con đường sau:

• Tiếp xúc trực tiếp: Giữa lợn bệnh và lợn khỏe.

• Tiếp xúc gián tiếp: Qua các vật dụng, thiết bị chăn nuôi, thức ăn, nước uống bị nhiễm virus. Các phương tiện vận chuyển lợn, thức ăn, thuốc thú y cũng là nguồn lây nhiễm quan trọng nếu không được vệ sinh, khử trùng kỹ lưỡng.

• Con người: Dù không mắc bệnh, chính con người có thể là tác nhân phát tán virus đi xa qua quần áo, giày dép, dụng cụ hoặc mang các sản phẩm thịt lợn bị nhiễm về trại.

• Vật chủ trung gian: Các loài côn trùng hút máu như ve, ruồi, muỗi, cùng với chuột, chó, mèo, đều có khả năng mang mầm bệnh và lây truyền từ nơi này sang nơi khác.

• Sản phẩm thịt lợn: Thịt lợn, các sản phẩm chế biến từ lợn bị nhiễm bệnh (tươi, đông lạnh, hun khói, xúc xích) có thể mang virus trong thời gian dài và là nguồn lây bệnh nguy hiểm.

IV. Các biện pháp phòng chống Dịch tả lợn châu Phi

Để chủ động ngăn chặn và khống chế dịch tả lợn châu Phi trên địa bàn xã Tiên Hoa, bà con cần nghiêm túc thực hiện các biện pháp sau:

1. Thực hiện nghiêm túc nguyên tắc "5 không":

    ◦ Không giấu dịch: Khi phát hiện lợn có biểu hiện bất thường, ốm, chết, bà con cần báo ngay lập tức cho chính quyền địa phương và cán bộ thú y để được hỗ trợ xử lý kịp thời.

    ◦ Không mua bán, vận chuyển lợn bệnh, lợn chết, lợn không rõ nguồn gốc: Lợn nhập về nuôi phải có nguồn gốc rõ ràng, khỏe mạnh và được nuôi cách ly ít nhất 21 ngày trước khi nhập đàn. Tuyệt đối không mua con giống không rõ nguồn gốc, đặc biệt là qua mạng internet.

    ◦ Không giết mổ, tiêu thụ lợn bệnh, lợn chết, lợn không rõ nguồn gốc.

    ◦ Không vứt lợn chết ra môi trường: Tuyệt đối không vứt xác lợn chết do dịch bệnh ra sông, mương, đường, hoặc các khu vực công cộng khác. Việc này không chỉ gây ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng sức khỏe người dân mà còn làm tăng nguy cơ lây lan dịch bệnh. Lợn chết phải được tiêu hủy đúng cách theo hướng dẫn của cơ quan thú y. Hành vi vứt xác lợn chết ra môi trường có thể bị xử phạt nghiêm theo quy định của pháp luật.

    ◦ Không sử dụng thực phẩm thừa của người làm thức ăn cho lợn, kể cả khi đã nấu chín.

2. Đảm bảo an toàn sinh học trong chăn nuôi:

    ◦ Vệ sinh, khử trùng chuồng trại và dụng cụ chăn nuôi thường xuyên: Phun hóa chất khử trùng (theo hướng dẫn của nhà sản xuất) hoặc rắc vôi bột ít nhất 2 lần/tuần xung quanh trại, và ít nhất 1 lần/tuần trong chuồng nuôi khi không có dịch. Sau mỗi đợt nuôi, cần làm vệ sinh, tiêu độc khử trùng chuồng và để trống chuồng ít nhất 7 ngày trước khi đưa lợn vào nuôi. Đặc biệt, đối với chuồng lợn bị dịch, phải để trống chuồng ít nhất 30 ngày và thực hiện nghiêm ngặt quy trình vệ sinh, khử trùng tiêu độc ổ dịch trước khi tái đàn.

    ◦ Kiểm soát chặt chẽ người và phương tiện ra vào khu chăn nuôi: Hạn chế tối đa người ra vào trại, không cho khách, người lạ vào khu chăn nuôi. Người đã tiếp xúc với trại lợn khác không được phép vào khu vực chăn nuôi của mình. Phương tiện vận chuyển (xe máy, xe đạp, xe tải...) trước và sau khi vào khu chăn nuôi phải được khử trùng, tiêu độc kỹ lưỡng.

    ◦ Nguồn nước và thức ăn: Đảm bảo nguồn nước sử dụng cho lợn uống và vệ sinh chuồng trại phải sạch, an toàn (ưu tiên nước giếng khoan, có xử lý Chlorine). Thức ăn phải có nguồn gốc rõ ràng, còn hạn sử dụng, đảm bảo chất lượng, không sử dụng thức ăn khác ngoài thức ăn công nghiệp hoặc thức ăn thừa.

    ◦ Kiểm soát côn trùng và động vật trung gian: Bà con cần thường xuyên dọn dẹp vệ sinh môi trường xung quanh chuồng nuôi, phát quang bụi rậm, khơi thông cống rãnh để loại bỏ nơi trú ẩn của ruồi, muỗi, chuột. Định kỳ phun thuốc diệt ruồi, muỗi, gián và dùng thuốc diệt chuột để ngăn chặn chúng mang mầm bệnh.

3. Về việc sử dụng vắc-xin phòng bệnh:

    ◦ Hiện nay, tại Việt Nam đã có 02 loại vắc-xin Dịch tả lợn châu Phi được cấp phép lưu hành là NAVET-ASFVAC của Công ty cổ phần thuốc thú y Trung ương NAVETCO và AVAC ASF LIVE của Công ty cổ phần AVAC Việt Nam. Các vắc-xin này đã được kiểm soát chất lượng đạt 100% và sử dụng an toàn tại hơn 40 tỉnh, thành phố với tỷ lệ lợn được tiêm có đáp ứng miễn dịch sinh kháng thể cao, đạt trung bình trên 95%.

    ◦ Lưu ý quan trọng: Vắc-xin chỉ được sử dụng để tiêm phòng cho lợn thịt khỏe mạnh từ 4 tuần tuổi trở lên. Không sử dụng vắc-xin cho lợn có thể trạng yếu, đang sốt, bị bệnh mãn tính, ăn uống kém, lợn nái, đực giống và lợn con dưới 4 tuần tuổi, hoặc đàn lợn đang trong ổ dịch. Việc sử dụng vắc-xin cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của nhà sản xuất và có sự tư vấn, tham mưu từ cơ quan chuyên môn thú y địa phương.

4. An toàn thực phẩm cho người dân:

    ◦ Dù bệnh dịch tả lợn châu Phi không lây sang người, nhưng lợn bệnh có sức đề kháng kém, dễ mắc thêm các bệnh khác như tai xanh, cúm, thương hàn. Những bệnh này có thể gây rối loạn tiêu hóa và các vấn đề sức khỏe khác cho con người nếu ăn phải thịt chưa nấu chín hoặc tiết canh từ lợn bệnh.

    ◦ Vì vậy, bà con hãy luôn thực hiện nguyên tắc "ăn chín, uống sôi" và lựa chọn mua thịt lợn tại các cơ sở có nguồn gốc rõ ràng, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm. Cần chú ý chọn những miếng thịt có màu hồng sáng, bì mềm mại, thớ thịt săn và đàn hồi tốt.

Thưa bà con, cuộc chiến chống Dịch tả lợn châu Phi là một trận chiến đầy cam go và khốc liệt, đòi hỏi sự chung tay, đồng lòng và ý thức trách nhiệm cao của toàn thể cộng đồng. Chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng đang và sẽ tiếp tục nỗ lực triển khai các biện pháp phòng chống dịch một cách quyết liệt và đồng bộ.

Sự chủ động và trách nhiệm của mỗi hộ chăn nuôi, mỗi người dân trong việc tuân thủ các quy định phòng chống dịch, kịp thời báo cáo khi có dấu hiệu bất thường, chính là chìa khóa để xã Tiên Hoa chúng ta vững vàng vượt qua mọi thách thức từ dịch bệnh. Hãy cùng nhau xây dựng một nền chăn nuôi an toàn, bền vững và bảo vệ sức khỏe cho chính gia đình mình, cho cộng đồng!

Xin chân thành cảm ơn bà con đã lắng nghe!